İsmail Kırbaş ile Tasarım Yolculuğu [AnaSayfa] İsmail Kırbaş ile Tasarım Yolculuğu [AnaSayfa] İsmail Kırbaş ile Tasarım Yolculuğu [AnaSayfa]
 Site Haritası 
 
Site Map
Ana SayfaYeriniz | Ana Sayfa | Makaleler | Programcılık | PHP | Operatörler

Diğer Yazılar
Yapı Taşları
PHP de Dosya İşlemleri
PHP de Metin Düzenleme İşlemleri
Fonksiyonlar
Veri Aktarımı
Sekmeli Menü 1
Sekmeli Menü 2
Hızlı RSS Hazırlama
Web Formları İçin Güvenlik Kodu Oluşturma
PHP ye Giriş
PHP ye Giriş 2
Php ile COM Port Kontrolü
Kaya Sağlamlığında Kodlama


E-posta Gönderin Yorum Yazın
Güvenlik Kodu:7073Güvenlik Kodu:7073Güvenlik Kodu:7073Güvenlik Kodu:7073




En Son Okunan 10 Makale
  1. E-Posta Takibi
  2. Mükemmele Ulaşanlar
  3. XHTML
  4. CSS ile Background
  5. Kötü Web Sitesi Ülser Yapıyor
  6. İnternet Nedir? (Tarihçe)
  7. PHP de Dosya İşlemleri
  8. Hazırlama Teknikleri 1 (Senaryo)
  9. Zaman Yönetimi
  10. Yüksek Lisans Çalışmaları
 
Operatörler>
Yazı Tipi KüçültYazı Tipi BüyütAna SayfaYazıcıdan ÇıkarPDF Belgesi Olarak GörüntüleFavorilerime EkleArkadaşıma Tavsiye EdeceğimRTF (Word Dokümanı) olarak görüntüle

Operatörler

PHP'de ve diğer programlama dillerinde en çok kullanılan operatör "atama operatörü"dür. Daha önceki bazı örneklerimizde de görüldüğü gibi atama operatörü "=" dir ve bir ifadeyi yada değeri bir değişkene atamatı sağlar.

PHP'nin aritmetik, birleşik-atama, birleştirme, karşılaştırma ve mantıksal sınama operatörleri vardır:

Aritmetik operatörler:

Operatör    Adı        Örnek   Sonuç

+           Toplama     10+5  =   15
-           Çıkarma     10-8  =   2
/           Bölme       6/ 4  =   1.5
*           Çarpma      2*3   =   6
%           Kalan(Mod)  8%5   =   3


Aritmetik işlemler gerçek sayılarla yapılabildiği gibi değişkenler üzerinden de yapılabilir.

Karaktersel değer içerecek değişkenlere atama yapılırken çift yada tek tırnak (",') işaretleri kullanılır. Ancak sayıları ifade edecek değişkenlere atama yapılırken tırnak işareti kullanılmaz. Buna rağmen PHP tırnak içerisinde ifade edilse bile bir değişkenin sayı içerip içermediğini anlar ve bu değişkene aritmetik işlem yapabilir. PHP açısından harf veya işaretle başlayan karaktersel değişkenlerin sayı değeri 0'dır.

Örnek:

<?
$sayi1
=100;
$sayi2="50";

print 
$sayi1+$sayi2;     //Ekrana 150 yazar..

?>


Karaktersel değer içeren değişkenleri ardarda ekleme (concenation) operatörü olan (.) nokta ile birleştirebiliriz.

Örnek:
<?
$ad
="Sefa";
$soyad="Avcılar";

$isim=$ad." ".$soyad;

/*  $isim değişkenine "Sefa Avcılar" ifadesini
atamış olduk. Bu işlem sırasında iki kelime arasında boşluk ekledik.*/

print $isim;  //Tarayıcı ekranına Sefa Avcılar yazar
print "<br>"  //Tarayıcı ekranında bir alt satıra geçilmesi için gereken HTML etiketi
print $ad." ".; //Tarayıcı ekranına Sefa Avcılar yazar

?>


Bileşik atama operatörleri atama operatörünün ve aritmetik operatörlerin birlikte kullanılmasıyla oluşur. Bu sayede kodumuz hem daha hızlı hem de daha sade olacaktır.

Bileşik atama operatörleri:

Operatör   Örnek           Anlamı          Açıklaması

+=          $a += 5         $a=$a+5      a'ya 5 ekle, sonucu a'da sakla.
-=          $a -= 5         $a=$a-5      a'dan 5 çıkar, sonucu a'da sakla.
/=          $a /= 5         $a=$a/5      a'yı 5'e böl, sonucu a'da sakla.
*=          $a *= 5         $a=$a*5      a'yı 5'le çarp, sonucu a'da sakla.
%=          $a %= 5         $a=$a%5      a'ya 5'e böl, kalanı bul, sonucu a'da sakla.
.=          $a .= "Can"     $a=$a."Can"  a ile "Can"ı yanyana ekle, sonucu a'da sakla.


Sayısal değerli değişkenlerin değerini kısayoldan bir artırmak yada bir azaltmak için ( ++ ) ve (--) ifadeleri kullanılabilir.

$a++ ya da ++$a
$a-- ya da --$a


Burada ++$a ile $a++ aynı şeyi ifade etmezler. Eğer operatör işaretleri değişken adından önce kullanılmışsa önce işlem yapılır yani değişkenin değeri bir artırılır sonra değişken kullanılır. Diğer durumda yani operatör işaretleri değişken adından sonra kullanılmışsa önce değişken eski değeriyle kullanılır sonra içeriği bir artırılır. Aynı durum --$a ve $a-- için de geçerlidir. Tabi burada söz konusu olan işlem bir artırma değil eksiltme olacaktır.

Örnekler:

<?
$a
=10;
print 
$a++;    //Ekrana 10 yazar ama hemen sonra a'nın değeri 11 olur.
print "<br>";
print 
$a;       //Ekrana bu kez 11 yazar.

print "<br>";

$b=50;
print ++
$b;    //Önce b'nin değeri bir artırılır ve 51 olur. Sonra ekrana bu yeni değer yazdırılır..
print "<br>";
print 
$b;       //Ekrana bu kez de 51 yazacaktır.


?>


PHP'deki karşılaştırma işlemi sonucunda doğru (TRUE) ya da yanlış (FALSE) değeri üretilir. Karşılaştırma operatörleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Operatör   Anlamı              Örnek       $a=10 ise

==          Eşitse              $a==5      Yanlış (FALSE)
!=          Eşit değilse        $a!=5      Doğru (TRUE)
===         Aynı ise            $a===5     Yanlış (FALSE)
>           Büyükse             $a>5       Doğru (TRUE)
<           Küçükse             $a<5       Yanlış (TRUE)
>=          Büyük veya eşitse   $a>=5      Doğru (TRUE)
<=          Küçük veya eşitse   $a<=5      Yanlış (FALSE)


Eğer birden fazla koşulu test etmemiz gerekiyorsa "ve" (and), "veya" (or) mantıksal operatörlerini kullanmamız gerekir. "ve" operatörü olarak ( and ) ya da ( && ) , "veya" operatörü olarak da ( or ) yada ( || ) ifadeleri kullanılır.

Örnek:

Örnek                  Anlamı                                          $a=10 ise

($a<0 or $a>5)        a 0'dan küçükse ya da 5'den büyükse             Doğru (TRUE)
($a==10 || $a>0)      a 10'a eşitse ya da 0'dan büyükse               Doğru (TRUE)
($a!=10 or $a<5=0)    a 10 değilse ya da 5'den küçük veya 5'e eşitse  Yanlış (FALSE)
($a>0 and $a<15)      a 0'dan büyükse ve 15'den küçükse               Doğru (TRUE)
($a!=1 && $a>10)      a 1 değilse ve 10'dan büyükse                   Yanlış (TRUE)


Sayfa başına geri dön..

Sabit Değerler

Program boyunca içeriği değişmeyecek olan değişkenlere "sabit değerler" denir. Sabit değerlerin tanımlanması değişkenlerin tanımlanmasından farklıdır. Bu değerler "define" komutu ile tanımlanırlar ve kullanılırken doğrudan isimleri ile belirtilirler. Değişkenler gibi isimlerinin önlerine dolar ( $ ) işareti almazlar.

Örnek:

<?
$usdTutar
=125;
define ("USD_KUR",1500000);

$tlTutar=$usdTutar*USD_KUR;

print 
"Tutar [TL]= ".$tlTutar;

// Tutar [TL]=187500000

?>


Sabit değerle aynı adı taşıyan bir değişken tanımlayabiliriz. Değişken adları önlerine dolar ( $ ) işareti aldığı için bir karışıklık meydana gelmez.


Sayfa başına geri dön..

Hazır Değerler

PHP'de önceden tanımlanmış bazı sabit değerler ve değişkenler vardır. Bu değerlerin tam listesini elde etmek için aşağıdaki fonksiyonu yazmanız ve sayfayı çalıştırmanız yeterli. Bu kodun cıktısı ile sisteminizdeki PHP'ye ve o an bulunduğunuz sayfadaki bazı değerlerle ilgili olarak ayrıntılı bir tablo elde edeceksiniz. Bu tablo zaman zaman çok işinize yarayacaktır.

<?
phpinfo
();
?>


Bu fonksiyonu çalıştırdığımızda elde edeceğimiz tablodan bir görüntü.



Bu hazır sabit ve değişkenlerden bazıları:

__FILE__            O anda çalışılmakta olan PHP dosyasının adı.
__LINE__            Bu ifadenin yer aldığı satır numarası.
PHP_VERSION         PHP'nin sürümü.
PHP_OS              PHP'nin çalıştığı iştelim sistemi.

$PHP_SELF          O anda çalışılmakta olan dosyanın adı
$OS                PHP'nin çalıştığı işletim sistemi.


Sayfa başına geri dön..

Diziler

Diziler, aynı türde ve çok sayıda olan verilerin daha kolay tutulabilmesi ve erişilebilmesi için hazırlanmış değişkenlerdir. Örneğin ISIMLER adlı bir diziye "Sefa Avcılar", "Merve Avcılar", "Şahika Tabak" gibi değerler yerleştirilebilir ve çok basit işlemlerle bu dizideki verilere erişilebilir.

PHP'de diziler çok esnektirler ve çeşitli yazım şekillerinde oluşturulabilirler. Aşağıdaki örnekleri inceleyelim.

<?
//1.Yol
$yazarlar=array("Hakkı Öcal","Barış Şimşek","i.Engin Bal");

//2.Yol
$yazarlar[0]="Hakkı Öcal";
$yazarlar[1]="Barış Şimşek";
$yazarlar[2]="İ.Engin Bal";

/*Dizideki indis numaralarını 0,1,2.. olarak vermek zorunda değiliz..
Hangi numaraları verirsek daha sonra o numaralarla veriye ulaşırız..*/

//3.Yol
$yazarlar[1]="Hakkı Öcal";
$yazarlar[3]="Barış Şimşek";
$yazarlar[5]="İ.Engin Bal";

/*Hatta diziyi tanımlarken indis numarası bile vermek zorunda değiliz.
PHP otomatik olarak 0,1,2.. şeklinde indisleyecektir. Yani indis numarası
belirtmeksizin oluşturduğumuz değişkenleri kullanırken 0,1,2.. olarak indislendiklerini
akılda tutmalıyız.*/

//4.Yol
$yazarlar[]="Hakkı Öcal";
$yazarlar[]="Barış Şimşek";
$yazarlar[]="İ.Engin Bal";

/*İndisler dizideki elemanlara ulaşmamız için gereklidir
ve rakam olmak zorunda değiller..
Karaktersel indisleri olan dizilerde indisler çift tırnak işareti ile belirtilir
ama bu da zorunlu değildir..*/

//5.Yol
$tel[imdat]="155";
$tel["acil"]="112";
$tel[yangin]="110";

//1.yolu bu şekilde kullanalım

//6.yol
$tel=array(
        
imdat=>"155",
        
"acil"=>"112",
        
yangin=>"110"
    
);


?>


Diziler tek boyutlu yada çok boyutlu olabilir. İki boyutlu diziler için ilk iki yazım şekline örnekler verelim.

<?
$dersler
=array(
    
"Fizik"=>array(
        
"Ogretmen"=>"Tülay ÇAKMAK",
        
"sinav1"=>70,
        
"sinav2"=>80,
        
"final"=>75
    
),
    
"Matematik"=>array(
        
"Ogretmen"=>"Suat Beyaz",
        
"sinav1"=>65,
        
"sinav2"=>72,
        
"final"=>80
    
)
);

print 
$dersler[Matematik][final];  //80

$url["dergi"][]="www.bthayat.net";
$url["dergi"][]="www.mutasyon.net";

$url["proje"][]="acikkod.org";
$url["proje"][]="www.sourgeforce.net";

?>


Dizilere ait bazı önemli fonksiyonlara değinelim.

  • is_array($degiskenIsmi)
    Parametre olarak verilen değişken bir dizi ise ve içinde değer varsa 1 aksi halde 0 döndürür. Benzer olarak, verilen değişkenin tipini belirtmeye yarayan bazı fonksiyonlar da şunlardır: is_float(), is_int(), is_integer(), is_string(), is_object().
<?
$sonuc
=is_array($diziIsmi);
?>
  • in_array("deger",$diziIsmi)
    Birinci parametre olarak verilen değer, ikinci parametre olarak verilen dizinin içinde varsa 1 aksi halde 0 döndürür. Burada dikkat edilmesi gereken bir husus şudur: Parametre olarak verilen dizi mutlaka tanımlanmış olmalıdır. Aksi halde pogram tip uyuşmazlığı hatası verecektir.
<?
$isim
=array("Sefa","Merve","Arif Kerem","Bedriye");
if (
in_array("Arif Kerem",$isim))
    print 
"Bu dizide Arif Kerem var";

// Bu örnekteki if (eğer) ifadesine ilerde değineceğiz..
?>
  • array_search("deger",$diziIsmi)
    Birinci parametre olarak verilen değer, ikinci parametre olarak verilen dizinin içinde varsa o değerin bulunduğu değişkenin indisini döndürür. Yoksa NULL (boş) döndürür.
<?
$ders 
= array(
    
'isim' =>"Fizik",
    
'sinav1'=> '60',
    
'sinav2'=> '65'
);

$indis array_search("60",$ders);
print 
$indis;  // sinav1
?>
  • sizeof($diziIsmi)
    Parametre olarak verilen dizinin eleman sayısını döndürür.
<?
$isim
=array("Sefa","Merve ","Arif Kerem","Bedriye");
print 
sizeof($isim);       // 4
?>
  • array_keys($diziIsmi)
    Parametre olarak verilen dizinin indis değerlerini değer olarak içeren yeni bir dizi döndürür. Bu yeni dizi 0,1,2.. şeklinde indislenmiştir.
<?
$tel
[acil]="112";
$tel[imdat]="155";
$tel[yangin]="110";

$indis=array_keys($tel);

// $indis dizisinin iç yapısı aşağıdaki gibidir.
$indis[0]="acil";
$indis[1]="imdat";
$indis[2]="yangin";
?>
  • array_merge($dizi1,$dizi2,$dizi3...)
    Parametre olarak verilen dizileri birleştirerek ortak yeni bir dizi döndürür. Giriş olarak verilen dizilerde ayni indis değerine sahip elemanlar varsa bu ortak indisli değerlerin en sonuncusu yeni oluşturulan ortak dizide o indisli değişkene değer olarak gelir.
<?
$dizi1 
= array ("renk" => "kırmızı"24);
$dizi2 = array ("a","b""renk" => "yeşil""ton" => "koyu"4);
$sonuc array_merge ($dizi1$dizi2);

// $sonuc dizisinin iç yapısı aşağıdaki gibidir.
$sonuc[renk] = yeşil;
$sonuc[0] = 2;
$sonuc[1] = 4;
$sonuc[2] = a;
$sonuc[3] = b;
$sonuc[ton] =koyu;
$sonuc[4] = 4;
?>




Not: Yazılar konusundaki yorumlarınız için lütfen Yorum Yazın bölümümüzü kullanın.

Yazar : Hasan Civelek
Son Güncelleme : 29 Mayıs 2005, Pazar
Sayfa Sürümü : 1
Okunma Adedi : 6,516
Son Okunma : 2017-07-21 09:32:09
Kaynaklar : http://www.bthayat.net/site/yazi_goster.php?id=131

PHP de Metin Düzenleme İşlemleriOperatörlerFonksiyonlar
© [Site Haritası]
| Makaleler | Seyir Defteri | Kaynaklar | İndirin | İletişim |

RSS dosyasını görmek için tıklayınız. RSS dosyasını görmek için tıklayınız.XML versiyonu için tıklayınız WAP versiyonu için tıklayınız Bu site DyNA İçerik Yönetim Sistemi üzerinde çalışmaktadır.
İsmail KIRBAŞ ile Tasarım Yolculuğu Anasayfa İsmail KIRBAŞ ile Tasarım Yolculuğu Anasayfa İsmail KIRBAŞ ile Tasarım Yolculuğu Anasayfa
ismail kırbaş ile web sitesi tasarimi sitemap ismail kırbaş ile web sitesi tasarimi sitemap
  Sitemizde 3 kişi çevirimiçi | Bugün =128 | Dün =213 | Bu Ay=4,938 | Günlük En Fazla=1,109 tekil ziyaretçi